Zo vader, zo zoon

algemeen
2
13 jun '08
Hoe vaders de carrières van hun zoons beïnvloeden

Het onderwijs biedt iedereen gelijke kansen, toch schoppen zonen van succesvolle vaders het verder dan de rest. Hoe komt dat?

Bas Bikker (24) is piloot bij een grote luchtvaartmaatschappij en heeft zijn eigen airtaxi-bedrijf ­- Bikkair. Reinier Brom (34) is edelsmid, ontwerpt sieradencollecties en geeft leiding aan het atelier van de gerenommeerde Haagse juwelier Steltman, dat ook stukken voor het koningshuis maakt. Jan Jacob Wever (40) is gepromoveerd, vader van vier kinderen en vaatchirurg in het HagaZiekenhuis. Ze hebben er lang voor gestudeerd en keihard gewerkt. Maar ze hebben nog een ding gemeen. Of liever gezegd, iemand: een succesvolle vader, aldus Intermediair.nl. Vroeger was het doodnormaal dat de zoon van de slager ook slager werd en die van de notaris notaris. Met de democratisering van het onderwijs in de tweede helft van de vorige eeuw is dat veranderd. Tegenwoordig maakt iedereen kans op een succesvolle carrière, waarbij het niet uitmaakt uit welk nest je komt en welke achternaam je hebt. Maar geen gelijke kans. Zoons van succesvolle vaders doen het nog altijd beter dan zoons van minder geslaagde vaders. Kinderen van vaders in de laagste inkomensklasse hebben volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) slechts elf procent kans het tot de hoogste inkomensklasse te schoppen, terwijl die kans voor zoons wier vader al tot die klasse behoort, 35 procent is. Wat vaders verdienen beïnvloedt het salarisstrookje van hun zoons. Ook is er een aanwijsbare relatie tussen het beroep van een vader en wat zijn zoon voor de kost gaat doen, zegt Harry Ganzeboom, hoogleraar sociologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam, die onderzoek doet naar ‘intergenerationele mobiliteit', oftewel de stijging of daling van kinderen op de maatschappelijke ladder ten opzichte van hun ouders. Zoons van vaders in de hogere middenklasse ­- leraren, wetenschappelijk personeel en hogere leidinggevenden in het bedrijfsleven en de publieke sector -­ hebben volgens hem bijvoorbeeld 86 procent kans om in dezelfde beroepsgroep als hun vader terecht te komen. Zoons van vaders die tot de arbeidersklasse behoren -­ bijvoorbeeld monteurs of elektriciens -­ hebben 62 procent kans om in die hogere middenklasse te komen. Het succes van de vader beïnvloedt dus nog steeds het succes van de zoon. Hoe kan dat?     'Vaders zijn de belangrijkste rolmodellen voor hun zoons', zegt Louis Tavecchio, hoogleraar pedagogiek aan de Universiteit van Amsterdam. Kinderen hebben volgens hem voorbeelden nodig van hetzelfde geslacht om te leren hoe zij zich als volwassene moeten gedragen. Voor meisjes zijn die er volop: ‘In opvoedkundig opzicht is er wat dat betreft sprake van continuïteit: ze zien moeder thuis, vervolgens de leidster op de kinderopvang en daarna overwegend leraressen op de basisschool.' Maar door de ‘vervrouwelijking' van het onderwijs, weegt het voorbeeld van de vader voor zoons zwaarder, zegt Tavecchio: ‘Hij laat zijn zoon zien hoe die zich straks moet gedragen en zet hem, meer dan de moeder dat doet, aan tot zelfstandigheid en exploratie.' De laatste jaren is de maatschappelijke aandacht voor de vaderrol bij de opvoeding toegenomen. Vaders worden vaker betrokken bij onderzoeken naar ouders en opvoeding en daardoor zijn enkele mythes doorgeprikt. Tavecchio: ‘Diverse onderzoeken laten zien dat de impact van het gedrag, de opvattingen en voorkeuren van vaders, minstens even groot is als die van moeders. Opvallend detail is dat het niet lijkt uit te maken hoe vaak vaders tijd met hun zoons doorbrengen. In veel gezinnen is de moeder voor haar zoon de constante factor en treedt de vader minder op de voorgrond. Maar wel op beslissende momenten: ‘Die kleine wissels, koerswijzigingen, waardoor je leven een heel andere wending kan nemen. Wanneer je mannen daarover spreekt, hoor je vaak, "Mijn vader zei nooit zoveel." Maar als ze even nadenken vinden ze in hun persoonlijke geschiedenis die bepalende momenten dikwijls wel terug.' Vaders lijken daardoor misschien afstandelijk, maar dat is volgens Tavecchio wel productief voor de functie die het kind later in de maatschappij moet vervullen: ‘De vader verpersoonlijkt de eisende maatschappij. Dat lijkt soms hard, maar hij begrijpt wat er straks van het kind gevraagd wordt en laat op die manier zien dat de verwachtingen hoog liggen.' Het belangrijke terrein waar vaders invloed op zoons uitoefenen is in het onderwijs, zegt Ganzeboom. ‘Vaders met een goede baan hebben meestal zelf gestudeerd. Ze weten de weg in het onderwijs en kunnen beter helpen bij de studiekeuze.' Bovendien kunnen ouders met een goed inkomen financieel meer bijdragen aan de kosten van goed onderwijs. En dat heeft zijn weerslag op de arbeidsmarktperspectieven. Ganzeboom: ‘Om carrière te maken binnen beroepsgroepen waar specifieke diploma's nodig zijn -­ artsen, architecten, wetenschappers -­ zijn zoons dan ook meer afhankelijk van hun vaders positie dan wanneer ze hogerop willen in een algemeen leidinggevend beroep: manager, directeur of ambtenaar.' De meest directe wijze waarop een vader zijn stempel op de loopbaan van zoonlief kan drukken, is door hem een kant en klaar bedrijf aan te bieden: door hem opvolger in zijn bedrijf te maken. Bij beroepen waar bezit een rol speelt, is de relatie tussen het beroep van de vader en zijn zoon het sterkst, zegt Ganzeboom. ‘Denk aan de oudste zoon die het boerenbedrijf overneemt.' Hoewel negentig procent van ouders met een familiebedrijf dat het liefst zouden overdragen aan hun kind, is dat in de praktijk slechts in een op de drie familiebedrijven het geval, zegt Roberto Flören, hoogleraar familiebedrijven aan Nyenrode Business Universiteit. ‘Vooral bij de grotere bedrijven, waar kinderen meer ruimte krijgen om hun expertise in de praktijk te brengen en er naast vader meerdere leidinggevende functies te vergeven zijn, zijn kinderen daartoe bereidt.' Wie de fakkel van zijn vader overneemt, heeft doorgaans een voorsprong op hen die vanuit het niets een zaak willen opzetten. ‘Van nieuwe ondernemingen is na vijf jaar de helft gestrand', zegt Flören: ‘Maar van overgenomen familiebedrijven blijft 96 procent overeind.' Maar zelfs wanneer een zoon niet in zijn vaders voetsporen treedt -­ het bedrijf niet overneemt, niet een vergelijkbare functie ambieert ­- heeft het succes van de vader invloed. Ganzeboom: ‘Als de vader arts is, en de zoon iets anders wil doen, zal hij niet op drift raken op de statusladder, maar meestal een functie met een vergelijkbare status vinden.' Dat komt doordat zoons van geslaagde vaders ook nog andere vruchten plukken van hun vaders opvoeding, netwerk en kennis, oftewel, zoals Ganzeboom het noemt: 'Wat de zoon van huis uit heeft meegekregen.' 

© MAROKKO.NL 2008
vader zoon opleiding carriere
Log in met je MNL-ID
| wachtwoord vergeten?

Populaire tags
coronavirus
italië
rivm
griekenland
frankrijk
vluchtelingen
italie
utrecht
palestina
europa
atlasleeuwen
team marokko
frmf
casablanca
verenigde staten
golaso
politie
iran
eredivisie
turkije
syrië
hakim ziyech
caf
transfer talks
mohammed vi